We hebben voor het laatst buiten gegeten en niemand had het door

Vanavond ging om tien over zeven de lamp boven de tafel aan. Bram deed het, zonder er iets bij te zeggen, terwijl hij naar de keuken liep om iets te halen wat hij vergeten was.

Twee weken geleden zaten we op dat tijdstip nog buiten.

De avond waarvan ik nu weet dat het de laatste was

Ik heb het teruggezocht, want ik ben nu eenmaal iemand die dat doet.

Zaterdag de twaalfde. Het was warm, achtentwintig graden of daaromtrent, van die nazomerhitte die eind september nog één keer langskomt en waar je met een trui in je hand naar buiten loopt en hem niet nodig hebt. We hebben aan de tuintafel gegeten, met de schalen midden op tafel zoals we dat sinds juni doen, en Fenna zat er met haar telefoon ondersteboven naast haar bord omdat dat de afspraak is.

Er was niets bijzonders aan.

Loes heeft iets omgegooid. Bram heeft uitgelegd hoe je aan een dop kunt zien waar hij vandaan komt, wat hij toen dus al aan het oefenen was zonder dat wij dat wisten. Thijs is een keer opgestaan voor iets uit de schuur en is toen te lang weggebleven. Ik heb op een gegeven moment gevraagd of iemand de mosterd wilde pakken.

Om kwart over acht is de tafel afgeruimd omdat het te schemerig werd om te zien wat er nog op de schalen lag.

Dat was het. Dat was de laatste keer.

Wat er sindsdien gebeurd is zonder dat iemand het besloot

Sinds die zaterdag is het snel gegaan.

Het is overdag nog goed. Vorige week donderdag stond ik om half elf met de tuindeur open te werken en had ik korte mouwen aan. De middagen zijn deze maand mooier dan de hele augustus in Denemarken bij elkaar.

Maar om zeven uur is het licht ineens weg.

Het is nu zo dat het rond half acht schemert en dat je om tien over zeven aan tafel de kleuren op de borden niet goed meer ziet. Dus dan gaat de lamp aan, en dan sluit de kamer zich, en dan is de tuin buiten iets wat je door een raam ziet in plaats van een kamer waar je in zit.

Niemand heeft daar iets over gezegd. Er is geen avond geweest waarop iemand voorstelde om weer binnen te gaan eten. Het is gewoon één keer gebeurd en daarna elke dag.

Wat er verder in twee weken veranderd is, zonder overleg: de deken die de hele zomer over de leuning hing ligt nu op de bank en wordt gebruikt. De achterdeur staat niet meer open als ik werk. Wolk ligt niet meer op de drempel maar onder de tafel, wat zijn winterplek is en waar hij pas ligt als hij het zelf vindt. En Loes vraagt sinds vorige week ‘s ochtends of ze een jas aan moet, wat ze in augustus nooit vroeg omdat het antwoord altijd nee was.

In mei schreef ik hier dat de eerste keer buiten eten drie weken te vroeg kwam. Die avond hebben we ons rot gevroren en er is toen uitgebreid over gepraat, want een eerste keer is altijd een besluit.

Een laatste keer is dat blijkbaar niet.

De tafel staat er nog

Zaterdag heeft Thijs in de schuur naar het zeil staan kijken waar die tafel normaal onder gaat.

Hij heeft het niet gepakt.

Ik heb gezegd dat hij dat ook nog niet hoefde te doen, en hij heeft gezegd dat hij dat ook niet van plan was, en toen hebben we allebei gedaan alsof dat een praktische afweging was over het weer in oktober.

Er staat dus nog een tafel in onze tuin met vier stoelen eromheen en een blad dat elke ochtend nat is. Vanmiddag zat Loes erop met een jas aan om iets te tekenen, en om vier uur is ze weer naar binnen gegaan omdat haar papier vochtig werd.

Het is geen hoop. Ik weet best dat het voorbij is.

Het is alleen zo dat ik dat zeil pas wil pakken als ik het zelf zeg, en niet omdat er op een doordeweekse avond in september toevallig een lamp aanging.