Boven op de Hohneck begon groep 8 al, twee weken te vroeg

Het plan was simpel. Een dag weg van de camping, de auto naar boven, en dan het laatste stuk lopen. Thijs had de route al twee dagen in zijn hoofd. Loes zou in de drager, Bram zou klagen bij precies hetzelfde punt als altijd, en Fenna zou voorop lopen.

Dat is ook allemaal gebeurd.

De Hohneck is niet hoog. Als je uit Nederland komt is dat een gek ding om op te schrijven, want als je daar staat is het wél hoog, maar het is geen echte berg in de zin dat je uitrusting nodig hebt. Je parkeert bij een pas, je loopt een uur over een pad langs de rand, en dan sta je boven op een kale kop met gras en wind en een uitzicht dat aan drie kanten doorloopt tot iets wat je niet meer kunt benoemen.

Wolk vond het geweldig. Dat is het eerste wat ik moet zeggen. Een hond die in mei nog niet over een loopplank durfde, liep hier over een pad met een afgrond aan één kant alsof hij daar geboren is. Er is iets in die kop van hem waar ik nooit achter ga komen.

Halverwege stopte het gepraat. Bram had zijn stenenmoment gehad, Loes was in slaap gevallen op Thijs’ rug, en Fenna en ik liepen naast elkaar, wat op zo’n pad vanzelf gaat omdat je anders in de weg loopt.

En toen haalde ze een papiertje uit haar zak.

Het lijstje dat er al lag

Het was viermaal opgevouwen en het was zacht geworden op de vouwen, wat betekent dat het er al een tijd in zat. Ze deed het open op haar knie, met haar hand eroverheen vanwege de wind.

Bovenaan stond: groep 8.

Daaronder stonden zeven dingen. Niet in een net handschrift, dus opgeschreven op verschillende momenten. Ik heb ze niet allemaal mogen lezen en dat is prima. Deze mocht ik wel:

1. Kamp meedoen met alles, ook het spel s nachts
2. Musical: iets zeggen, niet alleen in de rij staan
3. Weten welke school voor de kerst

Punt vier was doorgestreept en opnieuw opgeschreven. Punt vijf ging over iemand met een letter erbij in plaats van een naam.

Ze liet het me zien en zei erbij: “Ik heb hem in juni gemaakt.”

Juni. Dat is de maand waarin de vorige groep 8 hun musical deed en wij met de hele school in de gymzaal zaten en Fenna daarna geen woord heeft gezegd op de fiets naar huis. Ik dacht toen dat ze het saai vond.

Wat er in juni gebeurde en wat ik toen niet zag

Ik ben er de hele afdaling over blijven nadenken, dus ik schrijf het hier maar op.

Eind juni is er op De Kleine Belt een musical. Dat is elk jaar hetzelfde en het is elk jaar even goed. De hele school zit in de gymzaal, de kleuters vooraan op matjes, de ouders op klapstoelen die te dicht op elkaar staan, en achteraan de opa’s en oma’s met een telefoon in de lucht.

Groep 8 doet een voorstelling van drie kwartier waarin ze zichzelf spelen. Aan het eind komen ze een voor een naar voren, zeggen ze hun naam, en dan gaan de deuren open en staan ze buiten en zijn ze klaar.

Wij zaten die middag op de vierde rij. Fenna zat bij haar klas, twee rijen voor ons, en ik heb haar de hele voorstelling niet één keer zien omkijken.

Op de fiets naar huis heb ik gevraagd of ze het leuk vond. Ze zei ja. Ik heb gevraagd of ze het zelf ook zo zou doen. Ze zei dat ze dat nog niet wist.

Ik dacht toen: ze vindt het maar niks, ze is elf, ze is met andere dingen bezig.

Wat ze in werkelijkheid heeft gedaan, is thuiskomen, naar boven gaan, een papiertje pakken en er groep 8 boven schrijven.

Dat is twee maanden geleden. Ik heb er in die twee maanden geen seconde iets van gemerkt. En dat is geen verwijt aan mezelf, want er was niets te merken. Dat is het punt. Er was gewoon niets te zien.

Wat ik bijna zei

Ik voelde vier zinnen tegelijk opkomen en ze waren alle vier fout.

De eerste was: wat leuk dat je zo’n lijstje hebt gemaakt. Dat is de zin waarmee je een kind onmiddellijk duidelijk maakt dat je het schattig vindt, en dan vouwt het papier weer dicht.

De tweede was: maak je maar geen zorgen over die school, dat komt heus goed. Dat is de zin waar ik al twee jaar in getraind ben en die precies niets oplost.

De derde was een vraag over punt vijf.

De vierde was iets over mezelf in groep 8, waar niemand op zat te wachten en waar ik toen zelf ook niet op had gezeten.

Ik heb er geen een gezegd. Ik heb geknikt en gezegd dat punt twee me het moeilijkste leek. En zij zei: “Ja, dat is ook het moeilijkste.”

En toen liepen we door.

Boven

Boven is het hard waaien en is er niets. Dat is het mooie eraan. We hebben op de kant gezeten met vijf boterhammen en een zak druiven, Loes werd wakker en was onmiddellijk boos omdat ze de hele klim gemist had, en Bram heeft geprobeerd te fluiten in de wind, wat niet lukte, wat ik hardop een teleurstelling heb genoemd.

Fenna is een stuk apart gaan zitten met haar rug tegen een paal. Niet dramatisch. Gewoon zoals ze doet.

Bram heeft van die hele berg precies één ding onthouden, en dat is dat er halverwege een steen lag met een streep erdoor. Die heeft hij de hele afdaling zelf gedragen, omdat niemand anders er zorgvuldig genoeg mee omging. Hij weegt volgens Thijs een pond.

En Thijs heeft twee keer gezegd dat hij dacht dat er onweer aankwam, terwijl de lucht beide keren helemaal open was. Ik weet inmiddels dat dat zijn manier is om te zeggen dat hij het mooi vindt en dat hij het jammer zou vinden als het voorbij was.

Op de terugweg zei ze één ding, tegen niemand in het bijzonder, ergens tussen twee bochten:

“Volgend jaar op dit moment weet ik al waar ik heen ga.”

Ik heb “ja” gezegd. Meer niet. Thijs, die tien meter achterliep met Loes op zijn rug, keek even opzij en zei ook niets, en dat was op dat moment het beste wat hij kon doen.

En nu

We zijn hier nog drie dagen. Op vrijdag breken we op, dan rijden we in twee dagen naar huis, en dan hebben we thuis nog anderhalve week waarin het waarschijnlijk gaat regenen.

Op 1 september begint groep 8. Dat is over precies drie weken, wat ik weet omdat Fenna dat gisteren aan tafel zei, uit zichzelf, zonder aanleiding, terwijl ze een boterham smeerde.

Het lijstje zit weer in haar zak. Ik heb gezien dat ze er gisteravond iets bij heeft geschreven met de pen die bij de kaarten ligt.

Ik ga er niet naar vragen.