Ze had twee zinnen en deze keer heb ik ze allebei gehoord

Honderdveertig stoelen in een gymzaal, in rijen van tien, met een pad in het midden. De klimrekken aan de zijkant zijn afgedekt met zwart doek. Het is achtentwintig graden geweest die dag en die warmte zit om zeven uur nog in het hele gebouw.

Wij zaten op rij vier, links. Ik, Loes op mijn schoot, oma Riet naast me met haar tas op haar knieën en opa Wim aan het gangpad omdat hij daar zijn benen kwijt kan.

Twee stoelen leeg.

Wat er om zeven uur gebeurde

Meester Joost zei nog iets over telefoons en over de nooduitgang links, en toen ging het licht uit.

En toen deden die zes platen wat ze moesten doen.

Ik ga er geen groot verhaal van maken, want ik heb ze zelf geverfd. Maar er zit verschil tussen een plaat in een schuur en dezelfde plaat met van opzij een lamp erop en honderdveertig mensen stil eromheen. In het donker was het water.

Dat is het hele decorstuk. Ik heb er verder niet meer naar gekeken.

De musical duurt vijfenveertig minuten en gaat over vierentwintig kinderen die op een boot stappen. Er zit een kaart in die niet klopt. Er zit een eiland in waar iemand al woont.

Twee kinderen zijn hun tekst kwijtgeraakt en zijn er allebei op dezelfde manier weer ingekomen, namelijk doordat iemand anders hun zin gewoon zei.

De twee zinnen

Zij zat achterin, links, aan een tafel met een lampje eronder.

Ik kon haar vanaf rij vier zien als ik me omdraaide, en dat heb ik in die vijfenveertig minuten precies twee keer gedaan.

Ze had een koptelefoon half op, één oor vrij. Ze zat rechtop. Ze had haar hand op iets liggen wat ze naar mijn idee niet de hele tijd hoefde vast te houden.

Halverwege ging ze staan.

Er is een moment waarop de boot in de mist zit en een kind vooraan vraagt of iemand nog weet waar ze heen gaan. Dan komt zij vanuit de zijkant naar voren.

Ze zei:

“De kaart is van vorig jaar. Er staat niet op waar we nu zijn.”

En daarna, na twee tellen:

“We moeten hem gewoon opnieuw tekenen.”

En toen liep ze terug naar haar tafel, ging zitten en deed haar koptelefoon weer half op.

Mijn telefoon zat in mijn tas, onder mijn stoel. Dat had ik van tevoren besloten na wat er vorig jaar in Raalte gebeurde, waar ik van twee minuten en veertig seconden de helft heb gemist omdat ik dacht dat ik moest filmen.

Ik heb ze allebei gehoord.

Ik heb ook gehoord dat haar stem in die tweede zin iets omhoog ging aan het eind, wat ze thuis op de gang nooit deed.

De deur

Om vijf over half acht ging de deur achterin open.

Ik hoorde het eerst, want een gymzaaldeur klapt. Toen keek de helft van de zaal om.

Daar stond Thijs met een rood hoofd, en voor hem stond Bram met een medaille om zijn nek en een bos gladiolen die groter was dan zijn bovenlichaam. Vijf kilometer in zijn benen, de intocht met de fanfare, de auto en toen nog een sprint over het schoolplein.

En Bram bleef staan.

Midden in het gangpad, in het donker, met die bloemen omhoog, drie hele tellen, omdat hij niet zag waar wij zaten. Op het toneel ging het gewoon door.

Opa Wim heeft toen zijn hand opgestoken en toen kwam het goed.

Ze hebben de laatste twintig minuten gezien. Bram heeft die medaille de hele tijd vastgehouden en er af en toe mee tegen de stoelleuning getikt.

De diaserie en wat meester Joost zei

Na het applaus bleef het licht uit.

Vierentwintig kinderen, elk twee foto’s. Links groep 1, rechts nu, daaronder alleen een voornaam. Geen muziek die je iets probeert aan te doen, alleen een liedje dat ze zelf hadden uitgekozen.

Die van ons had ik zondagavond tot half twaalf gezocht. De gele jas, de te grote tas, dat kind dat naar de deur kijkt.

Wat ik niet had voorzien is dat ik het niet bij haar zou begeven maar bij nummer negentien. Dat is een jongen die hier twee keer heeft gelogeerd en die ik ken als iemand die te hard praat, en die stond daar links in beeld als kleuter met een pleister op zijn knie.

Acht jaar lang heb ik die vierentwintig kinderen zien staan bij dat hek. Ik weet van bijna allemaal hun voornaam en van sommigen hun hele huis van binnen. En op dat scherm stonden ze twee keer, met acht jaar ertussen, en dat is wat een diaserie doet en daar had niemand mij voor gewaarschuwd behalve Hanneke, hier, drie dagen geleden.

Daarna heeft meester Joost kort gesproken en dat is precies goed geweest. Hij zei dat hij deze groep vier jaar geleden voor het eerst zag lopen op de gang, als groep 4, en dat hij toen al wist dat het een klas was die niet naar hem zou luisteren maar wel naar elkaar. Hij zei dat hij dat destijds als een probleem in zijn eigen aantekeningen had opgeschreven, en dat hij dat nu terugnam.

Daarna dat lied, datzelfde lied waarvan hij volgens Fenna al vier jaar zegt dat het het laatste jaar is dat ze het doen. Ze stonden alle vierentwintig vooraan. Ook zij, weg van haar tafel, achteraan rechts, half achter iemand anders.

In de gang, en de ochtend erna

Daarna is er koffie in de hal en dan gebeurt er iets wat ik nog nooit ergens anders heb gezien.

Niemand ging weg.

Het was tien over half negen en buiten was het nog licht. Honderdveertig mensen met een bekertje koffie in een hal, allemaal om dezelfde reden. De kinderen stonden bij elkaar bij de deur naar het plein, alle vierentwintig, en ze deden niets bijzonders. Ze stonden.

Wij hebben daar tot kwart over negen gestaan en toen zei Thijs dat Bram om moest vallen.

Fenna kwam uit zichzelf. Ze zei dat ze honger had en of we brood hadden. Dat was het.

In de auto heeft ze vijf minuten gepraat over een schuifje op die tafel dat op één plek blijft haken, en dat je dat moet weten want anders gaat het licht in één keer uit in plaats van langzaam.

Ze heeft niet gehuild. Er waren er drie die huilden en zij was er geen van.

Vanochtend zat ze aan tafel met een boterham en ineens liep het.

Niet om de avond. Niet om meester Joost of om de diaserie of om dat lied.

Om het feit dat de platen maandag uit elkaar gaan.

Ze had aan Hester gevraagd wat ermee gebeurt en die had gezegd dat de zaal maandag leeg moet en dat het hout naar de milieustraat gaat.

Ik heb gezegd dat er zes platen in onze schuur passen. Dat is niet waar. Er passen er twee, en dan kan er niemand meer bij de fietspomp.

Er komen er maandag twee. Het stuk met het water erop en het stuk met de rand van het eiland.

Ze staan straks tegen dezelfde wand waar ze drie weken geleden ook stonden, en dan loop ik daar de rest van de zomer langs met de was.