Het definitieve advies viel hoger uit en Fenna begon te huilen

Meester Joost had het blad omgekeerd op tafel liggen toen we binnenkwamen. Dat vond ik meteen al te veel spanning voor een vrijdagmiddag om kwart over drie in een lokaal dat naar gum ruikt.

Fenna zat tussen ons in, met haar jas nog aan en haar handen onder haar benen.

Hij draaide het blad om en zei wat erop stond.

En zij begon binnen vier seconden te huilen.

Wat er stond

In november kregen we het voorlopige advies. Daar stond havo. Wij hebben dat destijds thuis aan de keukentafel besproken zoals je dat doet, met te veel opgewektheid, en Fenna heeft er ongeveer twee dagen iets van gevonden en daarna niet meer.

Sindsdien wist ze wat ze was. Ze had een school in haar hoofd. Ze had bij de meisjes uit haar klas nagevraagd wie waar naartoe ging. Ze had, en dat wist ik niet, in dat schrift met de liniaal al een bladzijde gemaakt met de titel volgend jaar.

Vrijdag stond er havo, streepje, vwo.

Meester Joost legde uit waar dat vandaan kwam. Dat ze het hele jaar al iets liet zien wat hij in november nog niet zeker genoeg vond om op te schrijven. Dat ze bij begrijpend lezen dingen doet die hij bij weinig kinderen ziet. Dat hij vooral is gaan twijfelen door hoe ze werkt als iets niet meteen lukt, want dat is volgens hem het enige wat er op de middelbare school echt toe doet.

Ik zat te knikken. Thijs zat te knikken. En naast ons zat ons kind stilletjes te huilen met haar jas nog aan.

Wat wij van tevoren hadden geoefend

Wij hadden ons voorbereid op het andere scenario. Dat wil ik hier opschrijven omdat het iets zegt over hoe je als ouder in zo’n gesprek zit.

Thijs en ik hebben op de avond ervoor in de keuken doorgenomen wat we zouden zeggen als het advies lager zou uitvallen dan in november. Dat het niets over haar zegt. Dat je later altijd nog kunt doorstromen. Dat er niks mis is met de andere route en dat wij daar ook niet moeilijk over doen.

Ik had dat allemaal klaarliggen. Ik had het zelfs in mijn hoofd al een paar keer uitgesproken op de goede toon.

Voor het geval dat het hoger zou uitvallen hadden we niets bedacht, want wat moet je daar nou op zeggen behalve dat het mooi is.

Dat blijkt dus een gat te zijn.

Wat ik daarna verkeerd deed

Ik heb het uitgelegd.

Dat is wat ik doe. Ik heb in de auto uitgelegd dat dit goed nieuws was. Dat een dubbel advies betekent dat ze twee kanten op kan. Dat niemand haar ergens toe verplicht. Dat we het rustig gaan bekijken.

Ze zei drie keer “ja” en één keer “ik weet het” en toen keek ze uit het raam naar de rotonde bij de sportvelden en zei niets meer tot Wijhe.

Thuis is ze naar boven gegaan en ging de deur dicht, wat sinds vorig voorjaar gewoon is en waar ik niet meer van schrik.

Ik heb daarna in de keuken staan afwassen wat er niet afgewassen hoefde en heb toen bedacht dat ik het weer had gedaan. Ik had een probleem opgelost dat niet mijn probleem was, met argumenten, in een auto, tegen iemand die niet om argumenten had gevraagd.

Op de trap

Om half zes ben ik op de trap gaan zitten. Niet voor haar deur, gewoon op de trap, met een kop thee die ik niet nodig had.

Na een minuut of tien ging haar deur open en kwam ze op de bovenste tree zitten. Wolk kwam er meteen bij liggen zoals hij dat doet, half op haar voeten.

Ik heb niets gevraagd. Ik heb naar de gang zitten kijken.

Uiteindelijk zei ze het:

“Ik was al klaar met kiezen.”

Daar zat het dus. Niet in of ze het kan. Niet in of het te zwaar wordt. Ze had in november iets te horen gekregen, ze had dat weggelegd, ze had haar hoofd erop gezet, ze had zichzelf ergens in september volgend jaar op een fiets naar een gebouw zien rijden waar ze twee meisjes uit haar klas zou tegenkomen. En vrijdag om kwart over drie was dat beeld weg en moest ze opnieuw beginnen, in een maand waarin er ook nog open dagen zijn en ook nog een inschrijving en ook nog de wetenschap dat het hele jaar eindigt.

Ze zei ook nog: “En nu denken ze dat ik slim ben en straks blijkt het niet.”

Ik heb gezegd dat dat het domste is wat ze deze week gezegd heeft. Dat mocht van mij, want dat was het.

Ze lachte een beetje. Dat was genoeg voor die vrijdag.

Wat ze daarna nog zei, en dit is het stuk dat ik het langst heb overdacht, was dit. Dat meester Joost het in november anders had opgeschreven en dat hij het nu anders opschrijft, en dat hij dus twee dingen tegelijk gevonden heeft over hetzelfde kind. Ze vroeg welke van de twee dan waar was.

Ik heb gezegd dat ze allebei waar zijn en dat een advies geen meting is maar een inschatting van iemand die haar elke dag ziet. Dat het ongeveer net zo hard is als wanneer ik zou zeggen hoe lang ik denk dat de rit naar Sneek duurt.

Ze zei dat ze dat een raar systeem vond.

Ik heb gezegd dat ze daar niet de eerste in is.

Wat we nu doen

Er komen open dagen. We hebben er drie op het lijstje staan, twee in Deventer en één in Zwolle, en ze wil er bij eentje alleen naartoe met een vriendin en niet met ons, en dat mag.

We hebben afgesproken dat er tot de voorjaarsvakantie niets definitief hoeft. Dat is een afspraak die ik vooral aan mezelf moet blijven voorlezen.

En we hebben afgesproken dat ik niet elke dag vraag hoe het ermee staat. Die afspraak heb ik binnen een week gebroken, maar daar schrijf ik later nog over.

Zaterdag ging ze gewoon mee de hond uitlaten en zei ze er niets meer over. Zondagochtend lag dat schrift open op tafel en ik heb er niet in gekeken, wat me meer moeite kostte dan ik van tevoren had gedacht.

Wat ik wel zag, want het stond bovenaan en het stond er in hoofdletters, was dat de titel volgend jaar was doorgestreept en dat er onder een nieuwe streep stond: opnieuw.

Met een liniaal eronder. Natuurlijk.