Oma Riet kookt voor acht en ik mag de toetjes doen

Het menu voor eerste kerstdag ligt sinds ergens in oktober vast. Niet op papier. In mijn moeder.

Ik weet dat het in oktober al vaststond omdat ze toen tijdens een zondagochtendgesprek terloops vroeg of Bram nog steeds geen rode kool lust. Dat is bij haar geen vraag. Dat is een controle op een aanname die ze al had verwerkt.

Hoe de verdeling tot stand kwam

Er is nooit een moment geweest waarop iemand heeft gezegd wie wat doet. Het is gegroeid en het staat inmiddels als een huis.

• Mijn moeder doet het hoofdgerecht, de groenten, de aardappels, de soep vooraf en de saus. Dat is dus alles.
• Mijn vader doet de tafel. Hij haalt de tafel uit elkaar en zet er het extra blad in, en dat duurt bij hem drie kwartier omdat hij eerst de hele tafel poetst inclusief de kant die je niet ziet.
• Nienke neemt wijn mee en kaas. Zij woont in Utrecht, zij komt met de trein, en zij is daarmee de enige die met twee tassen binnenkomt en meteen op de bank kan gaan zitten.
• Thijs repareert er iets. Elk jaar. Vorig jaar was het de deurbel en het jaar daarvoor iets aan de garagedeur. Hij gaat daar niet naar op zoek, mijn moeder legt het klaar.
• Ik doe de toetjes.

Vier jaar geleden heb ik één keer voorgesteld om de groenten te doen. Mijn moeder zei dat dat lief was en dat het niet hoefde, en dat was het einde van dat gesprek en van alle gesprekken erna.

Waarom ik de toetjes doe

Ik dacht altijd dat het was omdat het het minst belangrijke onderdeel is. Het gaat aan het eind, iedereen is dan al vol, en het is het enige stuk waar mijn moeder geen mening over heeft.

Vorige week zondag zei ze door de telefoon iets waardoor ik dat moest bijstellen.

Ze zei dat ze het toetje nooit zo goed kon. Dat ze het altijd te vroeg maakte of te laat, dat de slagroom bij haar altijd inzakte, en dat het bij haar moeder ook al zo ging.

Ze zei het snel, tussen twee andere dingen door, zoals zij dingen zegt die ze eigenlijk liever niet zegt.

Ik heb er niet op doorgevraagd. Ik heb gezegd dat ik dit jaar weer twee dingen zou maken en toen ging het over of Loes al gewend was op de peuterspeelzaal.

Maar het staat wel anders in mijn hoofd nu.

Wat er meegaat naar Kampen

Twee dingen, want er zijn acht mensen en er is altijd iemand die het ene niet wil.

De trifle. Die gaat al jaren mee en er is geen enkele reden om iets anders te doen. Een schaal, laag cake onderin met een scheut sap, dan een laag vla, dan gestoofde peer of kersen uit een pot, en dat drie keer. Slagroom erop. Hij moet een nacht staan, anders is de cake nog droog in het midden, en hij staat nu bij mijn moeder in de garage want daar is het kouder dan in de koelkast en dan past hij ook nergens in de weg.

Bram eet er alleen de bovenste twee lagen van. Fenna eet de cake eruit en laat de rest staan. Ze denken allebei dat niemand dat ziet.

En iets met chocolade. Dat is elk jaar iets anders en dat is het onderdeel waar ik zelf lol aan beleef. Dit jaar heb ik gisteravond een schaal gemaakt met een bodem van vergruisde koekjes en daarboven een dikke laag chocolade die de hele nacht moet opstijven. Ik heb er zeezout over gestrooid, wat mijn moeder gaat opmerken.

Dat weet ik zeker. Ze gaat zeggen dat het bijzonder is. Dat betekent bij haar niet lekker maar ook niet niet lekker.

Wat er dit jaar anders is

Dit is het eerste kerstdiner waarbij Loes gewoon aan tafel zit. Vorig jaar was ze net anderhalf en zat ze in de stoel met een bakje, en het jaar daarvoor sliep ze er half doorheen.

Nu is ze bijna drie en zit ze op een gewone stoel met een kussen, tussen mij en mijn vader in, en gaat ze dus meedoen aan een maaltijd van drie gangen die minstens twee uur duurt.

Ik geef het vijfendertig minuten. Mijn moeder heeft al gezegd dat er in de kamer ernaast een mand met dingen staat, en dat ze het echt niet erg vindt als een kind onder de tafel gaat zitten, wat ze er nooit bij had gezegd toen ik klein was.

Zondagavond

De trifle staat in Kampen. De chocoladeschaal staat hier in de bijkeuken op de vensterbank. De tas voor woensdag staat in de gang, met de cadeaus erin en de tekening die inmiddels droog is.

Ik heb net nog een keer gebeld om te vragen hoe laat we moesten komen.

Half twaalf, zei ze. Dat wisten we al sinds oktober.