Wat er over was van de eerste kerst die wij zelf kookten

Er staat vanochtend in de bijkeuken op de vensterbank: een halve pan rode kool, een schaal met vlees onder folie, een bakje spruiten waar niemand meer bij kan want er staat een schaal op, en een trifleschaal met een laag van ongeveer twee centimeter.

Dat is de uitslag. Ik ga hem uitleggen.

Half twaalf

Ze stonden om zevenentwintig minuten over elf voor de deur, wat voor mijn ouders te vroeg is en dus betekent dat ze in Wijhe nog even hebben rondgereden.

Mijn vader kwam binnen met twee zakken spruiten en een pan. De pan was voor de rode kool, waarvan ik zaterdag al had gezegd dat het niet hoefde. De spruiten waren van na de vorst, want dan zijn ze zoeter, en dat heeft hij tussen de deur en de keuken drie keer gezegd.

Mijn moeder had haar jas nog aan toen ze de tafel zag.

Ze zei niets over de naad. Ze zei dat het groot was. En toen ging ze naar de keuken kijken zoals mensen dat doen in het huis van hun kind, met haar handen half omhoog alsof ze nergens aan wil komen.

De oven

Hier ging het mis en hier had ik voor gewaarschuwd kunnen zijn, want dat wás ik ook. Sandra schreef het onder een van mijn stukken eerder deze maand. Kijk of alles wat de oven in moet ook tegelijk past.

Ik had dat gelezen, ik had geknikt, en ik had het niet uitgerekend.

Het vlees moest er vier uur in op honderdveertig graden. De aardappels moesten er twintig minuten in op tweehonderd. Dat zijn twee verschillende temperaturen en één oven, en dat wist ik pas echt om kwart over elf.

Wat ik heb gedaan: het vlees er om twintig over elf uitgehaald, in folie, met twee theedoeken eroverheen op de plank bij het raam. Oven op tweehonderd, aardappels erin, en toen twintig minuten in de keuken staan met het gevoel dat ik iets aan het verpesten was.

Het vlees was prima. Beter zelfs, denk ik, want het had rust gehad. De aardappels waren minder krokant dan ik ze in mijn hoofd had, maar dat is een verschil dat alleen de kok ziet.

Bram vroeg wel waarom ze zo zacht waren. Bram is acht en die vraagt zulke dingen op het moment dat iedereen net zit.

Wat er verder in die twintig minuten gebeurde: mijn moeder kwam de keuken in met haar mouwen al opgestroopt en vroeg of ze iets kon doen. Ik had daar drie weken over nagedacht en dus lag er een antwoord klaar, en dat is waarschijnlijk de enige echte voorbereiding geweest die iets heeft opgeleverd.

Ik heb gezegd: de saus, en de rode kool op vuur laag.

Ze is naar het fornuis gelopen en daar tot half één blijven staan. Ze heeft in die tijd twee laden opengetrokken die ze niet kende en er niets over gezegd, wat voor haar een prestatie is.

De saus

Mijn moeder heeft veertig minuten in mijn keuken gestaan.

Ze heeft het vocht uit de braadslee gebruikt, ze heeft er iets mee gedaan met bloem en boter waarvan ik het principe ken maar niet het gevoel, en ze heeft twee keer geproefd van een lepel die ze daarna afspoelde.

Het was het beste van de tafel. Dat is geen beleefdheid, dat is gewoon zo, en ik heb dat hardop gezegd toen iedereen aan het opscheppen was.

Ze zei dat hij te dun was.

Mijn vader zei toen dat hij altijd te dun is en dat hij daarom zo lekker is, en dat was, voor de duidelijkheid, het aardigste dat ik hem in jaren heb horen zeggen.

Wat er verder aan tafel gebeurde

• Bram heeft de rode kool overgeslagen. Er is niets van gezegd. Hij had de schaal wel doorgegeven, wat vooruitgang is die alleen ik zie.
• De spruiten waren geroosterd met wat olie en zout, hard aangebakken. Ze zijn op. Mijn vader heeft er twee keer van genomen en daarna gezegd dat gekookt ook lekker is.
• Loes had bij elk bord een kaartje neergelegd. Zeven kaartjes, waarvan er twee hetzelfde waren en één alleen verf. Dat verfkaartje lag bij mijn moeder. Ze heeft het na afloop meegenomen, in haar tas, zonder er iets over te zeggen.
• Bram heeft opa en oma mee naar boven genomen voor de badkamer. Dat duurde twintig minuten en ik hoorde beneden zijn stem doorgaan en doorgaan.
• En op enig moment, ergens tussen het hoofdgerecht en het toetje, lag Wolk in de deuropening naar de gang, en zat mijn moeder met haar hand op zijn kop terwijl ze naar mijn vader luisterde. Ze had het niet door. Wij alle vier wel. Er is niets gezegd.

Bij de koffie is mijn vader een keer om de tafel heen gelopen. Hij heeft aan de zijkant zijn hand op de naad gelegd, precies op de plek waar het blad tegen onze tafel komt, en toen is hij gebukt en heeft hij eronder gekeken.

Ik zag Thijs dat zien.

Hij kwam overeind en zei dat het netjes gedaan was, en meer niet. Thijs zei dank je wel en ging de glazen halen. Dat is bij die twee het hele gesprek geweest en het is, denk ik, het belangrijkste dat er gisteren gezegd is.

En Fenna is om twee minuten over vier naar boven gegaan. Zonder iets te zeggen, want dat was de afspraak.

Ze was om vijf voor half vijf terug, uit zichzelf, en heeft daarna nog vijfenzeventig foto’s gemaakt.

Er zitten er eenentwintig bij van de hond. Er zit er een bij van mijn moeder bij het aanrecht, van achteren, terwijl ze lacht om iets wat buiten beeld is. Die heeft Fenna zelf uitgezocht bij de tien die we gisteravond samen hebben bekeken, en ze zei erbij dat ze hem eigenlijk per ongeluk had gemaakt.

Die gaat afgedrukt worden. Dat weet ik nu al.

De pan van vandaag

Van wat er over is maak ik vanmiddag het enige gerecht dat elk jaar terugkomt en dat nergens in een plan staat.

Nodig: de gekookte aardappels van gisteren, een dikke schep rode kool, de restjes vlees in stukjes, een ui, boter.

• Ui snipperen en zacht bakken in een grote koekenpan.
• Aardappels erbij, in stukken, en dan geduld. Ze moeten echt bruin worden en dat duurt langer dan je denkt. Niet te vaak roeren.
• Vlees erdoor, dan de rode kool. Alles wordt paars. Dat hoort.
• Zout, peper, en van mij een scheutje van het vocht dat onder de folie is achtergebleven.
• Een ei erop per persoon, of twee voor wie dat wil.

Fenna eet dit al jaren en Bram eet er alleen de aardappels uit. Loes eet het ei.

En de trifle van vanavond is die van gisteren, want die is niet op, en de onderste laag cake is precies het stuk waar Fenna morgenochtend om acht uur mee aan de keukentafel zit.

Dat is dan haar goed recht. Ze heeft eenentwintig foto’s van een hond gemaakt en één van haar oma.