Sinds de klok terug is duurt bedtijd hier veertig minuten langer

Woensdagavond, twintig over zeven, en dan hoor je op de trap dat geluid van blote voeten dat je overal uit haalt.

Vierde keer.

Wat er zondag is veranderd

De klok is zondagnacht een uur teruggegaan. Dat is elk jaar hetzelfde en het is elk jaar bij ons een week aanmodderen, dus daar had ik op gerekend.

Waar ik niet op had gerekend is dat het bij Loes de eerste keer is dat ze het echt meemaakt.

Vorig jaar was ze drie en ging ze naar de peuterklas en had een dag geen kop of staart. Nu is ze vier, zit ze in groep 1, en gaat ze vijf dagen naar school met echte middagen erbij, en is ze om vijf uur op.

En sinds zondag is het om half zes donker.

Dat betekent dat er in haar hoofd tussen het donker worden en naar bed gaan een gat zit van anderhalf uur waarin het al nacht is en waarin ze toch nog beneden zit. Voor een volwassene is dat oktober. Voor haar klopt er iets niet.

Wat ik drie avonden lang verkeerd heb gedaan

Ik heb haar drie avonden achter elkaar teruggebracht naar boven.

Zondag rustig. Maandag rustig, tweede keer minder rustig. Dinsdag zei ik iets dat begon met dat ik dit niet meer ga doen, en dat is nooit het begin van een goede zin.

Ik heb ondertussen van alles geprobeerd. Het lampje op de overloop aan gelaten. Een extra boekje. Eén avond haar eerder naar bed gebracht, wat het aantoonbaar erger maakte.

Wat ik niet heb gedaan is vragen wat ze kwam doen.

Woensdagavond, de vierde keer

Ze stond op de derde tree van onderen met haar hand op de leuning.

Ik heb gezegd dat ik het niet snap. Ik heb gevraagd wat ze beneden komt halen.

Ze zei:

“Ik wil kijken of het al klaar is.”

Ik heb gevraagd wat er klaar moet zijn.

Ze zei dat het beneden nog aan is. De lampen, de televisie soms, Bram die aan tafel zit, Fenna die naar beneden komt voor thee en dan weer naar boven gaat. En dat zij daar dan niet bij is.

Ze ligt daar boven in het donker, en beneden gaat de avond door zonder haar, en dat weet ze omdat ze het hoort.

Dat is geen bangheid. Dat is precies het tegenovergestelde. Ze is bang dat ze iets mist, en ze is vier, en dat is een van de eerlijkste dingen die ik dit jaar aan deze tafel heb gehoord.

Wat we sindsdien doen

We hebben bedtijd twintig minuten later gezet, wat het omgekeerde is van wat iedereen zou adviseren.

En we hebben er een einde aan geplakt.

Om kwart voor acht komt iedereen die beneden is naar de gang. Fenna ook, ook als ze net boven zit. Bram ook, ook als hij midden in iets zit. Loes geeft de hond een aai en zegt aan iedereen welterusten, en dan gaat ze naar boven en gaat het licht in de kamer uit.

Uit. Niet gedimd. Uit, twee minuten lang, tot wij haar deur horen.

Dat kost ons hooguit vier minuten en het werkt sinds gisteren, wat betekent dat ik hier over drie weken misschien iets anders over schrijf.

Ze is gisteravond en vanavond in bed gebleven. Ze heeft vanavond wel vanaf de overloop geroepen of het al uit was.

En dinsdagnacht

Dat was dan weer een heel ander verhaal, want dinsdagnacht was het hier hard waaien en daarna storm, met dat geluid tegen de zijgevel dat je in een hoekhuis niet wegkrijgt.

Om half twee lagen er drie mensen in ons bed en stond er een hond naast die er ook in wilde.

En vanochtend ben ik naar de schuur gelopen om te kijken.

Op het bureau ligt een handdoek en daarop staat een emmer. Die emmer stond daar sinds de zomer voor de sier.

Er staat nu water in.