Wat wij op nieuwjaarsdag eten en waarom het nergens op slaat

Om half elf ‘s ochtends stond er op ons aanrecht: vier oliebollen in een schaal met een theedoek erover, een half opgegeten kaasplank waar de druiven van waren verdwenen, een bakje pinda’s, en een pan erwtensoep die mijn moeder gisteren heeft meegegeven in een pan die ik nooit meer terugkrijg.

Dat was het menu. Dat is elk jaar het menu.

We hebben het nooit afgesproken

Er is geen moment geweest waarop Thijs en ik tegenover elkaar zaten en zeiden: laten we op 1 januari uitsluitend eten wat over is. Het is gewoon ontstaan, zoals de meeste dingen bij ons ontstaan — door één keer iets te doen en het daarna nooit meer te evalueren.

Ik denk dat het begon toen Fenna klein was en we op nieuwjaarsdag geen boodschappen konden doen omdat alles dicht was en ik dat vergeten was. We hebben toen gegeten wat er stond. En het was goed. Dus deden we het het jaar erop weer, nu met opzet.

Nu is het een traditie, en het mooie van een traditie is dat je hem niet hoeft te verantwoorden.

Wie wat eet

Fenna, tien, eet alleen de kaas. Ze snijdt hem in exact even grote blokjes en legt ze op een rij op haar bord voordat ze begint. Ze telt ze niet, maar ik weet zeker dat ze weet hoeveel het er zijn.

Bram, zeven, eet oliebollen. Alleen oliebollen. Hij vraagt om poedersuiker en krijgt poedersuiker en er komt daarna een wit spoor door de gang dat tot in de speelkamer loopt. Vorig jaar heeft hij er vijf gegeten en toen was hij twee uur lang stil op de bank, wat ik toen als winst heb geboekt.

Loes is twee en eet pinda’s uit het bakje, één voor één, met haar hele hand erin. Ze heeft er gisteravond drie in haar laars gedaan. Die zaten er vanochtend nog in.

Thijs eet de erwtensoep. Staand. Uit de pan, als ik niet kijk, en soms ook als ik wel kijk.

En ik eet van alles een beetje en drink koffie die te lang op de plaat heeft gestaan, en ik vind daar niets van, want het is 1 januari en het hoeft allemaal niet.

Waarom dit het rustigste eetmoment van het jaar is

Ik heb er dit jaar echt over nagedacht, terwijl ik daar stond met een bord waar erwtensoep en oliebol elkaar raakten op een manier die niemand zou aanbevelen.

Bij elke andere maaltijd in ons huis zit er een verwachting in. Ik heb iets gemaakt, dus ik hoop dat het gewaardeerd wordt. Er is een groente, dus er is een discussie. Er is een tijdstip, dus er is haast. Zelfs op een goede avond zit er ergens een lichte spanning tussen wat ik heb gekookt en wat er wordt gegeten.

Op 1 januari valt dat allemaal weg. Ik heb niets gemaakt. Er is niets van mij. Het staat er gewoon, en iedereen pakt wat hij wil, en als iemand alleen kaas eet is dat niet mijn probleem.

“Mag ik dit ook als avondeten?” “Ja.” “Echt waar?” “Ja.”

Bram keek me aan alsof ik in de val zou lopen. Die val bestond niet. Hij heeft ‘s avonds nog twee oliebollen gehad en een appel, omdat hij zelf vond dat er fruit bij moest. Dat had ik niet gezegd. Hij zei het zelf.

Wat er overblijft van het overblijven

Tegen vieren was de kaasplank op. De oliebollen waren op behalve één, die op het aanrecht bleef liggen tot de volgende ochtend en toen bij het brood in de vriezer is beland, waar hij vermoedelijk in juli wordt gevonden.

De erwtensoep is nooit op. Erwtensoep van mijn moeder is nooit op. Het is een natuurwet. Ik heb er drie bakjes van in de vriezer gedaan en toen ik de laatste dichtdeed dacht ik: over drie weken is het de saaiste donderdag van het jaar en dan ben ik hier blij mee.

Buiten was het grijs en nat en er lagen nog resten vuurwerk op straat die niemand had opgeruimd. Loes stond bij het raam en wees naar niets in het bijzonder. Fenna had zich met een boek in de hoek van de bank geïnstalleerd zoals ze dat doet, met een kussen tegen haar rug en haar voeten onder Thijs.

Er is dit jaar nog niks gebeurd. Dat is een fijn moment.