Bram heeft zijn eerste boekje uitgelezen en ik moest de kamer uit

In september schoof Bram zijn leesboekje onder de bank. Hij dacht dat ik het niet zag. Ik zag het en ik heb er niks van gezegd, en dat is het eerste verstandige wat ik in dit hele verhaal gedaan heb.

Gisteravond las hij er een uit. Helemaal. Van de eerste bladzijde tot de laatste, in één keer, in zijn eigen kamer, met de deur dicht.

Ik stond op de gang.

Zes maanden waarin het niet ging

Bram is in september begonnen in groep 3 en hij was er meteen bang voor. Niet zenuwachtig, echt bang. Hij is een jongen die stenen verzamelt en verhalen vertelt die nergens eindigen en die van bijna alles denkt dat hij het wel kan, en hier dacht hij dat niet.

De letters kwamen op zich prima. Rond november kende hij ze allemaal. Het probleem zat ergens anders: zodra er iemand luisterde, ging het mis.

Dan las hij een woord verkeerd, en dan keek hij op. Niet naar het boek, naar mij. Om te zien wat mijn gezicht deed.

En mijn gezicht deed altijd iets. Ik ben er heel slecht in om niks te doen met mijn gezicht. Ik denk dat ik geknikt heb op momenten dat knikken het ergste was wat je kon doen.

Dus we hadden een kind dat elke avond een kwartier las voor zijn moeder, en er in zes maanden geen millimeter op vooruit ging.

Wat juf Marloes voorstelde

Bij het gesprek in februari zei juf Marloes iets waar ik het eerst niet mee eens was.

Ze zei: laat hem thuis een tijdje alleen lezen. Niet meeluisteren. Niet verbeteren. Niet vragen hoe het ging.

Ik zei dat hij dan gewoon niet zou lezen.

Ze zei dat dat inderdaad kon, en dat dat dan informatie was.

Ik heb er twee weken over gedaan om het te doen. Ik vond het onverantwoord voelen, alsof ik mijn kind in de steek liet met een taak die hij niet aankon. Dat is trouwens hoe ik bijna alles voel wat met loslaten te maken heeft.

De regel die we bedacht hebben

Uiteindelijk hebben we het zo afgesproken, met hem erbij, aan de keukentafel:

1. Na het eten gaat hij naar boven met een boekje. Welk boekje maakt niet uit, dat kiest hij.
2. Hij leest hardop of zacht, dat mag hij zelf weten.
3. Er komt niemand luisteren. Ook niet stiekem. Dat heb ik hardop beloofd.
4. Als hij klaar is komt hij naar beneden en dan zeggen we niks over het lezen. We vragen niet hoeveel. We vragen niet of het lukte.
5. Als hij het niet doet, is dat ook goed.

Punt vier is de moeilijkste. Punt drie heb ik gebroken, gisteravond, en daar kom ik zo op.

De eerste week deed hij het drie keer en las hij volgens mij vooral naar de plaatjes. De tweede week hoorde ik hem prevelen. De derde week duurde het langer.

De weken ertussen waren niet leuk

Ik schrijf dit op omdat het anders een verhaal wordt waarin een juf iets slims zegt en het daarna vanzelf goed komt, en zo ging het niet.

Er was een avond in februari dat hij na tien minuten naar beneden kwam met natte ogen en zei dat hij het niet snapte. Ik heb toen mijn eigen regel gebroken en gevraagd wat hij niet snapte, en hij zei: alles. Dat is het antwoord dat je krijgt als een kind eigenlijk iets anders bedoelt en het niet kan uitleggen.

Er was ook een week waarin hij helemaal niet ging. Vijf avonden lang bleef hij beneden hangen bij Fenna en deed hij alsof hij iets moest zoeken. Ik heb er niks van gezegd, wat me bijna fysiek pijn deed. Thijs zei op donderdag: “Laat hem.” Meer niet. Thijs zegt zelden meer dan drie woorden over de kinderen en ze zijn meestal raak.

En er was de zondag dat oma Riet belde en vroeg hoe het met het lezen ging, en dat ik hoorde dat ik in mijn antwoord iets aan het verdedigen was. Niet Bram. Mezelf.

Dat is denk ik het echte werk geweest van die maanden. Niet dat Bram leerde lezen. Dat ik leerde om er niet bij te gaan zitten.

Gisteravond

Donderdagavond, tegen zevenen. Fenna zat beneden aan de tafel met haar werkstuk, Loes lag al boven, Thijs was in de schuur. Ik liep naar boven om schone handdoeken weg te leggen en toen hoorde ik hem.

Hij las hardop. Langzaam, met van die kleine stiltes tussen de woorden waar je als volwassene ongeduldig van wordt en die precies zijn wat een kind nodig heeft.

En hij las door. Een bladzijde, nog een bladzijde. Ik hoorde hem een woord vier keer proberen en toen goed krijgen en toen zei hij tegen zichzelf, heel zacht, “ja”.

Ik ben op de overloop gaan zitten met een stapel handdoeken op mijn schoot. Dat is dus het breken van punt drie, en ik zou het zo weer doen.

Het heeft nog een minuut of twintig geduurd. Toen was het stil, en toen hoorde ik hem opstaan, en toen ben ik zo snel als ik kon naar beneden gelopen, wat met een stapel handdoeken lastiger is dan het klinkt.

Hij kwam de kamer in met het boekje in zijn hand en zei:

“Hij is op.”

Dat was het. Hij is op. Alsof hij een pak drinken had leeggedronken.

Ik heb gezegd wat ik had afgesproken dat ik zou zeggen, namelijk bijna niks. Ik zei: mooi. En hij legde het boekje op tafel en vroeg of hij nog wat mocht drinken.

Ik heb daarna een half uur met Thijs in de keuken gestaan om het over iets anders te hebben, wat niet lukte.

Fenna wist het meteen. Die had beneden gezeten en die had het ook gehoord, want dit huis is niet groot. Ze zei er tegen hem niks over, wat ik heel volwassen van haar vond voor tien, en tegen mij zei ze later op de gang alleen:

“Hij deed dat woord vier keer.”

Ja. Vier keer.

Ze zei het op een toon alsof ze dat ergens in haar hoofd had opgeslagen om er later nog eens over na te denken. Ik denk dat het voor haar het eerste moment was waarop ze iets kon van iemand die het niet kon, en dat dat iets met haar deed.

Ik weet dat dit een klein ding is. Er zijn deze week in Nederland duizenden kinderen die voor het eerst een boekje hebben uitgelezen en bij de meeste is er niemand die daar een stuk over schrijft.

Maar ik denk aan die jongen in september, met dat boekje onder de bank, die dacht dat lezen iets was voor andere kinderen. En ik weet dat hij dat nu niet meer denkt.

Het boekje ligt nog op de eettafel. Ik heb het expres laten liggen.