De zondagochtend dat Bram het woord van het pak hagelslag oplas

Hij zei het niet eens tegen mij. Dat is het punt.

Bram zat vanochtend aan tafel met een boterham en het pak hagelslag stond voor hem, en hij zei tegen niemand in het bijzonder, half zingend, op de manier waarop hij ook zijn stenen sorteert:

“Ha-gel-slag. Hagelslag.”

En toen at hij verder.

Ik stond bij het aanrecht en ik heb me omgedraaid en ben doorgegaan met de koffiepot afspoelen die al schoon was.

Vier maanden waarin het niet ging

Sinds september is dat leesboekje van school het meest beladen voorwerp in dit huis geweest. Elke dag een blaadje, staat er op het briefje van juf Marloes. Elke dag een blaadje.

We hebben het aan tafel geprobeerd. We hebben het op de bank geprobeerd. We hebben het ‘s ochtends geprobeerd omdat iemand zei dat kinderen ‘s ochtends frisser zijn. We hebben het met een timer gedaan, met een beloningskalender die na negen dagen ophield te bestaan, en met een systeem waarbij Thijs een zin las en Bram een zin, wat er in de praktijk op neerkwam dat Thijs alles las.

Het boekje is in oktober twee keer onder de bank teruggevonden. In november lag het achter de wasmand. In december ben ik gestopt met zoeken.

Wat er in die maanden gebeurde als we het toch openden, was dit: hij spelde de letters, hij kwam bij het einde van het woord, en dan was hij het begin kwijt. B-oo-m. En dan keek hij op met een gezicht dat zei: ik heb dit gedaan wat jullie vragen, en er is niks uitgekomen.

Dat is denk ik het rotste eraan geweest. Niet dat het niet lukte. Dat hij precies deed wat er gevraagd werd en dat het toch niet werkte.

Wat ik verkeerd heb gedaan

Ik heb in oktober tegen juf Marloes gezegd dat ik me zorgen maakte. Ze zei toen iets wat ik pas vanochtend geloofde: dat het bij Bram niet aan de techniek lag maar aan het vertrouwen, en dat je vertrouwen niet kunt oefenen aan tafel om zes uur.

Ik heb geknikt en ben naar huis gegaan en heb het de week erop weer aan tafel om zes uur geprobeerd.

Wat ik ook verkeerd heb gedaan: ik heb hem vergeleken. Nooit hardop en nooit tegen hem, maar in mijn hoofd de hele tijd. Fenna las in groep 3 binnen een paar weken en zat in november al in bed met een zaklamp. Ik wist dat dat niks betekende voor Bram. Weten en denken zijn twee verschillende afdelingen.

En het derde: ik heb hem gecorrigeerd. Elke keer. B-oo-m, en dan zei ik “boom”, en dan was het woord van mij en niet van hem.

Waarom het bij hagelslag wel gebeurde

Ik denk hier al de hele dag over na en ik heb geen bewijs, alleen een vermoeden.

Op een pak hagelslag staat geen verwachting. Er is niemand die wacht tot je klaar bent. Er is geen blaadje dat af moet en geen briefje van school en geen moeder die met haar rug naar je toe staat maar wel meeluistert.

Het stond er gewoon. Hij had er trek in. En ergens tussen de trek en het pak is dat woord vanzelf uit hem gekomen, in stukken en daarna heel.

Hij heeft het daarna nog drie keer gedaan vandaag, zonder dat hij het doorhad. Op de brievenbus in de gang, waar iets op stond over reclame. Op het bordje bij het pontje toen we vanmiddag gingen kijken hoe hoog het water stond. En bij de kaas in de koelkast, waar hij “jong belegen” oplas en toen vroeg wat belegen is, wat ik niet goed kon uitleggen.

Wat we vanavond hebben gedaan

Niks. Dat is het antwoord.

Ik heb hem niet geprezen. Ik heb niet gezegd dat ik trots was en ik heb niet voorgesteld om nu even dat boekje te pakken, wat ik allebei wilde en waarvan ik zeker weet dat het alles kapot had gemaakt.

Ik heb tegen Thijs gezegd wat er gebeurd was, in de keuken, zachtjes, en hij zei “hm” en trok daarbij zijn wenkbrauwen op, wat bij hem een heel gesprek is.

Fenna wist het wel. Die weet altijd alles. Ze zei aan tafel: “Bram kan lezen.” En Bram zei: “Nee.” En Fenna zei: “Wel.” En toen ging het over iets anders.

Vanavond bracht ik hem naar bed en op de vensterbank lag de piek van de kerstboom nog steeds, naast de stenen, waar hij sinds maandag ligt. Hij vroeg of ik voorlas. Ik las voor.

Halverwege een bladzijde zei hij één woord voor me uit. Ik heb gedaan alsof ik het niet hoorde en ben doorgegaan.

Het is nog helemaal niet gelukt. Hij leest geen boekje uit, hij spelt de meeste dingen nog en morgen kan het weer helemaal weg zijn. Ik weet dat.

Maar er is een zondagochtend geweest waarop mijn zoon van zeven per ongeluk hardop een woord las van een pak hagelslag, en ik ga dat opschrijven voordat ik het kwijtraak. Daar is dit blog tenslotte voor begonnen.