De doos met harten stond op tafel en is dicht gebleven

Ik heb de doos donderdagmiddag op tafel gezet zoals ik dat twee jaar achter elkaar gedaan heb. Rood papier, een pot stiften waarvan de helft op is, een schaar, en onderin nog dertien uitgeknipte harten van vorig jaar die over waren.

Bram kwam langs, keek erin, en zei: “Ik doe daar niet meer aan.”

Niet boos. Niet verdedigend. Op de toon waarop je zegt dat je geen melk in je thee doet.

Wat hij vorig jaar deed

Vorig jaar zat hij twee avonden aan die tafel met tweeentwintig harten voor zich en een lijst met namen ernaast. Hij had een systeem in drie soorten: de gewone, de betere met een rand eromheen, en drie grote met een klepje ertussen. De verdeling ging op hoe vaak hij met iemand speelde en hij begreep oprecht niet waarom ik dat een ingewikkelde vraag vond.

Hij was zeven en zat in groep 3 en zijn naam schrijven was nog geen automatisme. Bij nummer negentien werd de B kleiner en scheef. Ik heb die stapel toen nagekeken toen hij al boven was en er langer naar zitten kijken dan nodig.

Dat is één jaar geleden. Eén.

Dit jaar

Valentijnsdag viel dit jaar op zaterdag, de eerste dag van de vakantie, dus op school is het vrijdag ervoor gebeurd voor zover het gebeurd is.

Hij is die vrijdag gewoon naar school gegaan met alleen zijn brood. Hij kwam om kwart over drie thuis met twee kaarten in zijn tas. Eén met een naam erop en één zonder.

Hij heeft ze op de keukentafel gelegd, is naar boven gegaan om zijn voetbaltas te halen, en heeft ze bij terugkomst meegenomen naar zijn kamer. Er is niets over gezegd. Ze liggen daar nu op de plank naast zijn flesdoppen.

Ik heb geen enkele vraag gesteld, en dat was zwaarder dan het klinkt.

Wat ik wilde vragen: van wie die ene was, en of hij het leuk vond, en of hij het niet jammer vond dat hij zelf niks had gedaan, en of dat kwam doordat andere jongens in groep 4 er ook niet meer aan doen.

Die laatste vraag is de echte, en die is niet van hem maar van mij.

Waar het bij hem vandaan komt weet ik niet

Ik weet niet of hij er zelf mee gestopt is of dat hij is gestopt omdat je er in groep 4 mee stopt.

Er is geen gesprek geweest. Er is geen incident geweest, tenminste niets waar ik van weet. Er is alleen sinds het najaar een langzame verschuiving waarbij hij dingen die hij vorig jaar hardop deed nu op zijn kamer doet, of niet meer.

Hij verzamelt nog steeds. Hij vertelt nog steeds verhalen die nergens eindigen. Hij zat vorige week nog een halve middag naast Thijs op een omgekeerde krat iets uit elkaar te halen.

Maar het knutselen aan de keukentafel, dat hier vier jaar lang de standaardbezigheid was tussen half vier en het avondeten, gebeurt sinds oktober bijna niet meer. Dat was me niet opgevallen totdat ik die doos neerzette en het antwoord kreeg.

Dat is denk ik hoe het gaat. Je merkt niet dat iets stopt. Je merkt dat je het spul alvast hebt klaargezet.

Fenna vindt er nog steeds niks van

Fenna zit in groep 8 en daar wordt over Valentijnsdag een hele week gepraat zonder dat iemand er iets over zegt.

Ze heeft er donderdag één zin over gezegd, namelijk dat het kinderachtig is, en dat is precies dezelfde zin als vorig jaar. Het verschil is dat ze hem dit jaar niet aan mij vertelde maar aan de kamer in het algemeen, terwijl ze langsliep.

Ik heb er niets over gevraagd. Ik weet inmiddels dat dat de manier is waarop je iets te horen krijgt, alleen duurt het langer dan ik geduld heb.

Wat er zaterdagochtend op mijn bord lag

Een hart. Uitgeknipt uit de achterkant van een envelop, met een schaar die te groot voor haar is, dus met randen als een zaag.

Loes is drie en heeft geen enkel idee wat Valentijnsdag is. Ze had gezien dat er rood papier op tafel lag en dat er een schaar bij hoorde en ze heeft het bij mijn bord gelegd omdat dat de plek is waar zij dingen neerlegt.

Er staat niets op. Ze kan nog niet schrijven.

Het staat nu tegen de fruitschaal. Precies waar vorig jaar die van Bram stond, die er in juni nog stond en die ergens tussen de zomer en de badkamerverbouwing verdwenen is zonder dat iemand het heeft gezien.