De eerste boerenkool van het jaar komt hier altijd te vroeg

Er stond woensdag een tas in onze gang. Blauw, van die stevige, met bovenop een krant.

Ik wist wat het was voordat ik keek. Mijn vader belt niet dat hij komt en hij zegt ook niet dat hij iets meeneemt. Hij zet het in de gang, drinkt een half kopje koffie, zegt iets over het weer en over de tuin, en dan is hij weg. Als je hem bedankt maakt hij een handbeweging alsof je iets van hem afneemt.

In de tas: boerenkool. Twee bossen, met aarde eraan, met van die kleine slakjes tussen het blad die je pas ziet als je hem al in de gootsteen hebt gelegd.

Half oktober.

De discussie die we elk jaar hebben

Boerenkool moet vorst hebben gehad. Dat is de regel. Dat zegt mijn vader al mijn hele leven en dat zegt hij ook nu hij zelf midden in oktober met twee bossen aan komt zetten.

Ik heb hem dat een keer voorgehouden. Dat was in 2019, geloof ik. Hij zei dat het snijden van het blad ervoor zorgt dat er nieuw blad komt en dat je dus vroeg moet beginnen, en dat de vorst voor de smaak is en niet voor de plant, en toen was ik het argument kwijt en had ik nog steeds twee bossen.

Dus we eten in oktober boerenkool die eigenlijk in december lekkerder is. Dat lossen we op met langer koken en met genoeg zout, en met een gerecht waarin het blad toch niet de hoofdrol speelt.

En eerlijk gezegd is er nog iets. Het was hier deze week vijf graden en grijs, en boven hangt plastic waar onze badkamer hoort te zitten. Dan wil je stamppot. Dan wil je een pan waar damp vanaf komt en waar iedereen omheen gaat staan.

Zo maak ik hem

Ik gebruik hiervoor de pan van mijn moeder. Zware bodem, deksel die niet meer helemaal past, een handvat dat los zit en dat door Thijs twee keer per jaar wordt aangedraaid. Elke andere pan werkt ook, maar dan smaakt het net niet.

Voor vijf mensen, met genoeg over voor de tweede dag

• 1,5 kilo kruimige aardappels
• 400 tot 500 gram gesneden boerenkool (dat is minder dan het lijkt als je het uit de tuin krijgt, want er gaat veel steel af)
• 1 grote ui
• een flinke klont boter, en dan nog een klont
• een scheut melk
• peper, zout, nootmuskaat
• rookworst
• jus, van gisteren of van vandaag

En dan

1. Boerenkool schoonmaken. Bij tuinboerenkool is dit het echte werk. Blad van de dikke nerf trekken, in koud water, dan nog een keer in koud water, en dan zie je pas hoeveel zand er in de eerste bak zit.
2. Aardappels schillen, in stukken, in de pan. Zoveel water dat ze net onder staan. Zout erbij.
3. De boerenkool bovenop de aardappels, niet erdoorheen. Deksel erop. Vijfentwintig tot dertig minuten, en bij een oktoberoogst rustig vijf minuten langer.
4. De ui snijd ik in halve ringen en bak ik apart in boter tot hij zoet is. Dat is geen traditie, dat is iets wat ik erbij ben gaan doen, en het is het enige waardoor mijn kinderen de ui niet uit hun bord vissen.
5. Afgieten en dan laten staan. Deksel eraf, pan terug op het warme pitje dat uit staat, twee minuten. De damp moet eruit. Dit is het enige stukje van dit recept dat echt uitmaakt en het is precies het stukje dat iedereen overslaat omdat het niks lijkt.
6. Boter erbij, melk erbij, peper, zout, nootmuskaat. Stampen. Niet pureren, stampen, en niet te lang, want anders wordt het plakkerig.
7. Gebakken ui erdoor. Proeven. Nog een keer zout.
8. Rookworst erbij, in plakken of heel, dat is bij ons per kind verschillend en daar heb ik het opgeven mee te bespreken.
9. Kuiltje in het midden. Jus erin. Klaar.

Wie hier wat eet

Fenna eet het gewoon en zegt dat ze het lekker vindt, en dat is sinds haar tiende geen vanzelfsprekendheid meer, dus dat is meegenomen.

Bram onderhandelt. Hij begint met de vraag hoeveel blad erin zit, gaat verder over de verhouding, en eindigt met het voorstel dat hij alleen de aardappel eet. Dat gesprek voer ik inmiddels op de automatische piloot en het eindigt er altijd mee dat hij het opeet terwijl hij vertelt over iets anders.

Loes eet de worst. Alleen de worst. En de jus uit het kuiltje, met een lepel, wat een techniek is die ze zelf heeft ontwikkeld en waar niemand haar van af krijgt.

Thijs eet twee borden en beoordeelt het daarna alsnog op een schaal van één tot tien.

Deze kreeg een acht. Vorig jaar kreeg dezelfde stamppot een zeven, en ik heb er niets aan veranderd, behalve dat het toen november was en het nu oktober is en er boven een gat in de muur zit.