Juf Marloes zei iets over lezen dat ik niet had verwacht

Ik zat op een stoel die te laag was, met mijn knieën scheef onder een tafel op groep-3-hoogte, en juf Marloes zei: “Hij leest prima. Hij durft alleen niet te lezen waar iemand bij is die het al kan.”

Ik heb daar drie tellen niets op gezegd.

Waarmee ik naar binnen ging

Ik had een lijstje. Natuurlijk had ik een lijstje, en natuurlijk lag het in de auto in plaats van in mijn tas, dus ik ben het gesprek in gegaan met wat ik me ervan herinnerde.

Op dat lijstje stond: hij schuift het boekje onder de bank. Hij zegt dat hij moe is en dat is soms waar en soms niet. Hij is in september begonnen met tegenzin en die tegenzin is in zes weken niet minder geworden. Hij vertelt de hele dag verhalen, verhalen die nergens eindigen, dus aan taal ligt het niet. En: ik wil weten of ik me zorgen moet maken of dat ik gewoon een jongen van zeven heb.

Ik weet dat ik dat laatste hoopte te horen. Ik weet ook dat ik de vraag zo gesteld heb dat het antwoord bijna niet anders kon zijn.

Wat zij ziet en ik niet

Juf Marloes is een jaar of vijftig en praat langzamer dan ik. Ze had een mapje. In dat mapje zaten geen cijfers maar aantekeningen, en één daarvan las ze voor.

Op dinsdagochtend, in het kwartier waarin ze in tweetallen lezen, zit Bram naast een meisje dat sneller is dan hij. Dan leest hij niet. Dan wijst hij aan, hij houdt de bladzijde vast, hij doet alles wat je kunt doen bij een boek behalve lezen.

Op donderdagmiddag, in de kring, mag er iemand hardop iets voorlezen aan de kleuters van groep 2 die op bezoek komen. Bram heeft zich drie weken op rij gemeld. Hij leest daar voor. Langzaam, met zijn vinger, maar hij doet het.

Zelfde kind, zelfde week, zelfde niveau.

“Hij leest niet minder goed dan de rest. Hij wil het alleen niet doen waar iemand bij zit die het al kan. En thuis zit jij ernaast.”

Ik zat op die veel te lage stoel en dacht: ja. Ja natuurlijk.

Waarom ik dat zelf niet had bedacht

Omdat ik het thuis altijd op hetzelfde moment vraag. Kwart over vier, na school, met Loes die iets wil en Fenna die iets moet en ik die tussen twee dingen door even snel dat leesboekje wil afvinken.

Ik heb het uitgerekend, en dat is een beetje pijnlijk. Ik vroeg hem gemiddeld op het slechtste moment van zijn dag, in het drukste kwartier van mijn dag, aan de keukentafel, met zijn grote zus in dezelfde ruimte.

Fenna leest sneller dan ik. Ze bemoeit zich er niet eens mee. Ze hoeft alleen maar in de kamer te zijn.

En dan is er nog iets, en dat is oncomfortabeler om op te schrijven. Ik ben zelf iemand die leest. Er liggen hier boeken op de trap, op de vensterbank, naast het bed, en dat is geen opvoedstrategie maar gewoon hoe ik ben. Ik heb altijd gedacht dat dat helpt. Kinderen die opgroeien tussen de boeken en zo.

Maar er zit een keerzijde aan die ik niet had voorzien. In dit huis is lezen niet neutraal. Het is iets waar waarde aan hangt, en dat merkt een kind van zeven binnen twee weken. Hij weet dat het belangrijk is. Hij weet dat ik het belangrijk vind. En dat maakt elke bladzijde die hij hardop doet tot een klein examen, ook als ik geen woord zeg.

Ik heb dat aan juf Marloes gevraagd, aan het eind van de tien minuten, toen we allebei al half stonden. Of ik het erger maakte. Ze zei dat ze dat niet dacht, maar ze zei het met een pauze ervoor.

De rest van dat gesprek

Er is nog iets besproken wat niet over lezen ging en wat ik hier toch noteer, want ik denk dat het hetzelfde ding is.

Bram vertelt in de kring. Veel. Volgens juf Marloes vertelt hij verhalen van soms wel vier minuten die nergens naartoe gaan en die de klas desondanks uitzit, wat volgens haar zeldzaam is. Er zat vorige week een verhaal bij over de stenen langs de IJssel dat volgens haar tien keer zo lang was als de bedoeling en waarvan twee kinderen daarna wilden weten waar dat dan precies was.

Dat is dus hetzelfde kind. Vier minuten praten voor dertig man, geen probleem. Vier zinnen lezen naast één meisje, wel.

Ik heb daar in de auto naar huis over nagedacht. Het verschil is niet het publiek. Het verschil is of hij het als eerste kan. Bij een verhaal is hij de enige die weet hoe het verdergaat. Bij lezen zit er iemand naast hem die de bladzijde al kent.

Dat is geen tekort. Dat is trots, en trots is bij een jongen van zeven een vrij logisch bezit.

Wat we sinds donderdag doen

Drie dingen, en ze zijn alle drie klein.

1. Vijf minuten, niet meer. Ik zet geen timer, want een timer is een beoordeling met een geluidje. Ik lees mee tot de bladzijde uit is en dan stoppen we, ook als het goed gaat. Vooral als het goed gaat.
2. Voor het slapen, boven, deur dicht. Fenna is beneden. Er is niemand in de kamer die het al kan behalve ik, en ik doe mijn best om te doen alsof dat niet zo is.
3. Hij leest voor aan Loes. Dit was het idee van juf Marloes en het is het beste van de drie. Loes is twee en een half en heeft geen mening over tempo. Ze heeft alleen een mening over of het plaatje van een hond is.

Gisteravond las hij vier bladzijden aan haar voor. De laatste twee heeft hij verzonnen, want die tekst is niet wat er stond, maar de kleuren klopten en Loes klapte.

Vanmiddag lag het boekje niet onder de bank. Dat is één dag. Ik ga hier geen conclusie aan verbinden, want het is oktober en de herfstvakantie komt eraan en ik weet inmiddels dat elke doorbraak in dit huis een houdbaarheid van ongeveer negen dagen heeft.

Maar ik heb wel iets anders geleerd, en dat is minder over lezen en meer over kijken. Ik zag zes weken lang een kind dat niet wilde. Zij zag hetzelfde kind in vier verschillende situaties en zag dat het maar in één ervan misging.

Ik zie hem elke dag. Zij ziet hem dertig uur per week naast dertig anderen.

Dat is iets anders dan meer of minder liefde. Dat is een ander soort kijken, en ik had niet verwacht dat ik daar op een woensdagavond op een te lage stoel jaloers op zou zijn.