Vier dagen weg en de tuin had een besluit genomen

De koffers stonden nog in de gang, naast de kast die daar ook nog staat, en Bram zei: “Er ligt iets over het pad.”

Er lag niet iets over het pad. Er lag alles over het pad.

Wat vier dagen doen

We waren zaterdag weggegaan met een tuin waarin het herfst begon te worden. We kwamen dinsdagmiddag terug in een tuin die het besluit genomen had.

De esdoorn van de buren, die officieel van Ilse en Ronald is maar wiens bladeren al vijftien jaar van ons zijn, heeft in vier dagen ongeveer de helft laten vallen. Er lag een laag op het gras waar je voetsporen in achterliet. De goot bij de schuur zat dicht. Het pad naar de achterdeur was geen pad meer maar een idee.

En de tuin rook goed. Dat vergeet ik altijd te vermelden als ik over deze maand schrijf. Een natte tuin eind oktober ruikt beter dan diezelfde tuin in mei, en ik weet niet waarom.

Niemand wilde uitpakken

Dat was het echte begin. Het was half één, we waren binnen twintig minuten terug uit een huisje op de Veluwe waar iedereen het naar zijn zin had gehad, en het huis stond stil en koud en vol met tassen.

Ik heb dat gevoel niet kunnen verdragen. Dus ik zei: laarzen aan.

Fenna zei dat ze moe was en kwam vijf minuten later toch. Bram was al buiten voor de zin af was. Loes moest haar gele laars hebben, alleen de gele, en de andere voet ging in een gewone schoen, en zo is ze de hele middag door de natte bladeren gelopen met één natte sok.

En toen dacht ik ineens aan de zak in de schuur

Ik heb half september bloembollen gekocht. Dat is niet interessant. Wat interessant is, is dat ik ze daarna in de schuur heb gezet en er niet meer aan heb gedacht, precies zoals ik dat vorig jaar deed en het jaar daarvoor.

De zak van vorig jaar staat er trouwens ook nog. Die heb ik weggegooid en daar heb ik langer over gedaan dan nodig.

Dus terwijl Thijs de goot bij de schuur leeghaalde en Fenna met een hark een berg maakte waar Bram vervolgens in sprong, wat ik zag aankomen en niet heb tegengehouden, hebben Loes en ik gaten gemaakt.

Zij heeft een eigen vak gekregen. Een strook langs het pad, een halve meter, waar ik verder niets van verwacht. Ik heb haar laten zien hoe diep, en ze heeft geknikt, en ze heeft toen twintig bollen in één gat gedaan.

“Allemaal samen.”

Daar is niets tegenin te brengen.

Wat er in maart uit die grond komt

Waarschijnlijk niets, in dat ene gat. Bas heeft gelijk voor hij het gezegd heeft.

Maar ik heb er nog vijftig verspreid langs de heg gedaan, op ooghoogte vanaf het keukenraam, want dat is het enige raam waar ik in februari elke dag doelloos uit sta te kijken.

Waarom ik dit elk jaar toch weer doe

De tuin is bij ons niet iets waar we goed in zijn. In juli staat hij er verwilderd bij en in augustus laten we hem gewoon los. Ik heb geen plan, ik heb geen borders, ik heb een grasveld met een kale plek waar de schommel stond en een heg die te breed is geworden omdat we drie jaar geleden besloten dat dat wel gezellig was.

Bollen planten is de enige tuinklus die ik nooit oversla, en dat komt niet doordat ik er verstand van heb. Het komt doordat het de enige klus is waarbij je iets doet waarvan je het resultaat pas ziet als je het vergeten bent.

Alles wat je in de tuin doet, geeft meteen antwoord. Je harkt en dan is het geharkt. Je snoeit en dan is het gesnoeid. Bollen zijn het enige wat een half jaar stil blijft en dan in maart uit de grond komt op een moment waarop je het echt nodig hebt.

En het is de enige klus waar alle drie de kinderen aan meedoen zonder dat ik het hoef te vragen. Ik denk dat dat komt doordat het bestaat uit gaten maken. Een kind graaft altijd.

Om vier uur was het bijna donker en waren we alle vijf nat. De tassen stonden nog steeds in de gang. Het eten is die dinsdag brood geworden.

En vanochtend, woensdag, stond Loes voor het keukenraam met haar vinger op het glas op de plek van haar vak, en vroeg of het al was.