Zes maanden geleden beloofden ze alle drie de hond uit te laten

Er hangt sinds mei een lijstje op onze koelkast, tussen het schoolrooster en een tekening van een bever, waarop staat wie wat zou doen als er een hond kwam.

Fenna: ochtendrondje voor school. Bram: eten geven, water verversen. Loes: helpen.

Het hangt er nog. Het is aan één kant nat geweest. En er is bijna niets van uitgekomen zoals het er staat.

Het ochtendrondje heeft precies elf dagen bestaan

Fenna heeft dat rondje voor school elf ochtenden gelopen. Ik heb ze niet geteld om er iets van te vinden, ik heb ze geteld omdat ik het toen leuk vond en het bijhield op de kalender.

Dag twaalf regende het. Dag dertien had ze een toets. Dag veertien was ik zelf al met Wolk buiten geweest omdat ik toch wakker was, en dat is waar het echt kapotging, want ik heb haar taak van haar overgenomen op een ochtend dat ze hem misschien wel gedaan zou hebben.

Dat is achteraf mijn stuk van dit verhaal. Ik ben degene die om zes uur op is. Ik loop dat rondje sowieso. En dan is het makkelijker om het gewoon te doen dan om boven aan de trap te gaan staan roepen dat er iemand mee moet.

Ik heb dat een paar weken volgehouden en toen kwam ik erachter dat ik er chagrijnig van werd. Niet van het lopen. Van het feit dat ik het lijstje elke dag zag hangen.

Wat er wél is gebeurd, en waar we niet om gevraagd hadden

Bram geeft geen eten. Dat heeft hij drie keer gedaan en toen was hij het vergeten, en toen was het augustus.

Maar Bram is degene die weet waar Wolk is.

Dat klinkt als niets. Het is niet niets. Als er iemand roept dat de hond weg is, en dat gebeurt in dit huis ongeveer twee keer per week, dan zegt Bram vanaf de bank zonder opkijken: onder de tafel. Of: in de schuur bij papa. Of, één keer, in het donker, met een zekerheid die klopte: bij de buren in de tuin, want het hek stond open.

Hij houdt die hond bij zoals hij stenen bijhoudt. Continu, in zijn achterhoofd, zonder dat het hem moeite kost.

En Fenna, die het ochtendrondje heeft laten vallen, is degene geworden die met Wolk praat. Ze zit na school op de grond met haar rug tegen de bank en vertelt dingen aan een hond die haar niet onderbreekt. Ik hoor er af en toe een woord van vanuit de keuken. Ik luister niet expres mee, maar ik loop wel langzamer.

Vorige week hoorde ik haar zeggen dat ze het nog niet weet, en er kwam geen antwoord, en dat was blijkbaar precies genoeg.

Loes, die zou helpen, doet iets wat niemand haar heeft opgedragen. Als iemand zijn jas aandoet, brengt zij de riem. Ze sleept hem over de vloer, ze geeft hem aan, en ze zegt erbij: “Nu wel.” Ze mag zelf niet mee als het donker is en dat weet ze, en ze doet het toch.

Wat ik hieruit haal, met tegenzin

Ik heb dat lijstje in mei gemaakt omdat ik dacht dat een hond de kinderen verantwoordelijkheid zou leren. Dat was wat ik tegen Thijs zei toen ik na drie keer nee alsnog ja zei. Dat was mijn argument. Ik geloofde het ook echt.

Wat ik nu denk, na zes maanden, is dat het andersom werkt.

Kinderen worden niet verantwoordelijk van een taak die jij bedenkt en op de koelkast hangt. Die taak is van jou. Hij is in jouw handschrift, hij past bij jouw idee van hoe een dag loopt, en hij vraagt van hen dat ze op een tijdstip iets doen dat ze op dat moment niet willen. Daar leren ze vooral van dat ze iets moeten.

Ze worden verantwoordelijk voor de dingen die ze zelf ontdekken. Weten waar het dier is. Ernaast gaan zitten als het onweert. De riem brengen. Dat zijn geen taken, dat zijn gewoontes, en het rare is dat gewoontes veel harder blijken dan afspraken.

Dat is geen excuus om niets af te spreken. Ik ben er ook niet trots op dat ik zes maanden lang elke ochtend in het donker naar de uiterwaarden loop terwijl er drie kinderen boven liggen die dat beloofd hadden. Maar ik denk niet meer dat dat lijstje mislukt is. Ik denk dat het over de verkeerde dingen ging.

Wat we nu doen

We hebben er zondag over gepraat, en niet netjes, want Fenna voelde meteen aankomen dat het over haar ging en werd stil op de manier waarop ze stil wordt.

Dit is er nu afgesproken, en het is kleiner dan het lijstje van mei:

1. Fenna doet het rondje na het eten, niet ‘s ochtends. Vaste tijd, meteen na tafel, als het nog licht genoeg is.
2. Bram vult de waterbak, en alleen de waterbak. Eén ding.
3. Loes helpt zoals Loes helpt, wat betekent dat ze de riem brengt en verder niets moet.
4. Als iemand het vergeet, herinner ik één keer. Daarna doe ik het zelf en zeg ik er niets over, want dat mopperen levert hier al zes maanden niets op.

Het staat op een nieuw briefje. Ik heb het oude laten hangen, dat van mei, met die natte hoek.

Wolk ligt onder de eettafel en heeft van dit hele gesprek niets meegekregen.